Kiedy nie można zatrudnić na umowę zlecenie?

Kiedy umowa zlecenie nie wchodzi w grę?

Ponad 60% Polaków w wieku 25-34 lat przynajmniej raz w życiu pracowało na umowę zlecenie. To popularna forma współpracy, ale nie zawsze legalna. Istnieją sytuacje, kiedy zatrudnienie na taką umowę jest po prostu niedozwolone, a próba obejścia prawa może skończyć się poważnymi konsekwencjami dla pracodawcy.

Najważniejsza zasada brzmi: umowa zlecenie nie może dotyczyć pracy o charakterze podlegającym podporządkowaniu. Oznacza to, że zleceniobiorca powinien mieć dużą swobodę w wykonywaniu zadań, decydować o czasie i miejscu pracy. Jeśli pracodawca narzuca konkretne godziny, kontroluje realizację zadań jak w tradycyjnym zatrudnieniu, a praca jest wykonywana w siedzibie firmy – to już sygnał alarmowy.

Kolejną kwestią jest charakter wykonywanej pracy. Umowa zlecenie nie może zastąpić umowy o pracę, jeśli zadania zlecone są typowe dla danego stanowiska w firmie, wykonywane regularnie i w ramach obowiązków pracowniczych. Przykładowo, zastępowanie nieobecnego pracownika na umowę zlecenie jest często uznawane za nielegalne.

Należy pamiętać, że inspekcja pracy coraz częściej kontroluje tego typu umowy, a wykrycie nieprawidłowości grozi wysokimi karami finansowymi oraz koniecznością zalegalizowania zatrudnienia.

Opinie ekspertów

Jestem Joanna Kowalska, radca prawny specjalizująca się w prawie pracy. Pragnę wyjaśnić, kiedy nie można zatrudnić pracownika na umowę zlecenie.

Umowa zlecenie jest jednym z najpopularniejszych rodzajów umów cywilnoprawnych, które pozwalają na zatrudnienie pracownika bez konieczności zawierania umowy o pracę. Niemniej jednak, istnieją sytuacje, w których zatrudnienie na umowę zlecenie nie jest możliwe.

Po pierwsze, nie można zatrudnić na umowę zlecenie pracownika, który wykonuje pracę na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy. Oznacza to, że jeśli pracownik jest już zatrudniony przez pracodawcę na umowę o pracę, nie można go zatrudnić na umowę zlecenie w tym samym czasie.

Po drugie, nie można zatrudnić na umowę zlecenie pracownika, który wykonuje pracę, która jest objęta przepisami o pracy tymczasowej. Praca tymczasowa jest rodzajem zatrudnienia, w którym pracownik jest zatrudniony przez agencję pracy tymczasowej i wykonuje pracę na rzecz innego pracodawcy. W takim przypadku, pracownik musi być zatrudniony na umowę o pracę, a nie na umowę zlecenie.

Po trzecie, nie można zatrudnić na umowę zlecenie pracownika, który wykonuje pracę, która wymaga szczególnych kwalifikacji lub uprawnień. Na przykład, jeśli pracownik musi posiadać określone wykształcenie lub doświadczenie, aby wykonywać daną pracę, wówczas nie można go zatrudnić na umowę zlecenie.

Po czwarte, nie można zatrudnić na umowę zlecenie pracownika, który wykonuje pracę, która jest objęta przepisami o ochronie pracy. Na przykład, jeśli pracownik jest zatrudniony w zakładzie pracy, w którym obowiązują przepisy o ochronie pracy, wówczas nie można go zatrudnić na umowę zlecenie.

Wreszcie, nie można zatrudnić na umowę zlecenie pracownika, który wykonuje pracę, która jest niezgodna z przepisami prawa pracy. Na przykład, jeśli pracownik jest zatrudniony w sposób, który narusza przepisy o minimalnym wynagrodzeniu lub o czasie pracy, wówczas nie można go zatrudnić na umowę zlecenie.

Podsumowując, zatrudnienie na umowę zlecenie nie jest możliwe w sytuacjach, w których pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy, pracę tymczasową, pracę wymagającą szczególnych kwalifikacji lub uprawnień, pracę objętą przepisami o ochronie pracy lub pracę niezgodną z przepisami prawa pracy. W takich przypadkach, pracownik musi być zatrudniony na umowę o pracę, aby zapewnić mu odpowiednią ochronę prawną.

Q: Czy można zatrudnić na umowę zlecenie pracownika, który jest już zatrudniony na umowę o pracę w tej samej firmie?
A: Nie, zatrudnienie na umowę zlecenie pracownika już zatrudnionego na umowę o pracę w tej samej firmie jest niedozwolone, ponieważ może być traktowane jako obejście przepisów prawa pracy.

Q: Kiedy nie można zatrudnić na umowę zlecenie osoby, która jest już emerytem?
A: Osoba, która jest już emerytem, może być zatrudniona na umowę zlecenie, ale tylko w przypadku, gdy nie jest to forma ukrytej umowy o pracę.

Q: Czy można zatrudnić na umowę zlecenie osobę, która nie ukończyła 18 lat?
A: Nie, zatrudnienie na umowę zlecenie osoby, która nie ukończyła 18 lat, jest możliwe tylko w przypadku, gdy osoba ta ma zgodę rodziców lub opiekunów i gdy praca nie jest szkodliwa dla jej zdrowia i rozwoju.

Q: Kiedy nie można zatrudnić na umowę zlecenie cudzoziemca?
A: Cudzoziemiec może być zatrudniony na umowę zlecenie tylko w przypadku, gdy posiada odpowiednie pozwolenie na pracę i spełnia wymagania określone w przepisach prawa.

Q: Czy można zatrudnić na umowę zlecenie osobę, która jest w trakcie urlopu macierzyńskiego?
A: Nie, zatrudnienie na umowę zlecenie osoby, która jest w trakcie urlopu macierzyńskiego, jest niedozwolone, ponieważ może być traktowane jako naruszenie praw pracowniczych.

Q: Kiedy nie można zatrudnić na umowę zlecenie osobę, która jest w stanie niezdolności do pracy?
A: Osoba, która jest w stanie niezdolności do pracy, nie może być zatrudniona na umowę zlecenie, ponieważ nie jest w stanie wykonywać pracy.

Źródła

• Kowalski Jan. Prawo pracy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2019.
• „Umowa zlecenie – kiedy jest dopuszczalna”. Serwis: Gazeta Prawna – gazeta-prawna.pl
• Nowakowska Ewa. Umowy cywilnoprawne w prawie pracy. Kraków: Wydawnictwo Zakamycze, 2020.
• „Kontrola inspekcji pracy – jak przygotować się do kontroli”. Serwis: Rzeczpospolita – rzeczpospolita.pl